10 lỗi phổ biến nhất của người học trình độ B1 (và thói quen đứng sau tất cả)
Tôi có thể viết danh sách này trong lúc ngủ, và đôi khi tôi ngờ là mình cũng làm vậy thật. Điều đáng mừng: mười lỗi trông như riêng rẽ, nhưng chỉ có một thói quen đứng sau.

Plate IThree learners from different backgrounds wrote the same wrong sentence.
Sau chín năm dạy tiếng Anh, tôi có thể viết danh sách này trong lúc ngủ , và thỉnh thoảng tôi ngờ là mình cũng làm thế thật. Vì đây là sự thật lạ lùng mà dễ chịu về tiếng Anh trình độ trung cấp: người học đến từ những đất nước hoàn toàn khác nhau, với tiếng mẹ đẻ, tuổi tác và nghề nghiệp hoàn toàn khác nhau, vẫn bước vào lớp tôi và mắc về cơ bản cùng mười lỗi. Một quản lý dự án người Brazil, một y tá người Ba Lan và một học viên người Việt bước vào một buổi học (đây không phải mở đầu một câu chuyện cười, đó là một ngày thứ Ba có thật của tôi), và trong vòng hai mươi phút, cả ba đều nói một phiên bản nào đó của "I have seen it yesterday."
Sự giống nhau ấy là điều quan trọng nhất trong bài này, và tôi muốn bạn dừng lại nghĩ về nó trước khi ta bắt đầu đếm ngược. Nếu các lỗi này do tài năng, kỷ luật hay trí thông minh, chúng sẽ rải ngẫu nhiên . Nhưng không phải vậy. Chúng là một bộ cố định, đến đúng hẹn, ở cùng một trình độ, trên khắp hành tinh, nghĩa là chúng mang tính cấu trúc: sinh ra từ cú va chạm giữa cách tiếng Anh vận hành và cách tiếng Anh được dạy. Mà vấn đề cấu trúc thì có cách sửa cấu trúc. Đây là mười lỗi, mỗi lỗi có cách sửa nhanh và một chỉ dẫn đến bài đầy đủ, nơi tôi đã phân tích kỹ . Và cuối bài là phần quan trọng hơn bất kỳ cách sửa riêng lẻ nào: thói quen chung của cả mười lỗi, và điều xảy ra khi bạn thay đổi nó.
01 · Danh sách
Danh sách
Lỗi 1: "I have seen that film yesterday." Lỗi nổi tiếng nhất ở B1, trên khắp thế giới. Yesterday đóng cái hộp thời gian lại, và hộp đã đóng thì đi với thì quá khứ đơn: I saw that film yesterday. Cách sửa trong một giây là câu hỏi về thời gian đã kết thúc: khoảng thời gian đó đã qua chưa? Nếu rồi thì không dùng thì hiện tại hoàn thành. Toàn bộ cơ chế , gồm cả những từ đi kèm mỗi thì, nằm trong bài về thì hiện tại hoàn thành và thì quá khứ đơn , một bài ra đời vì riêng lỗi này có lẽ đã giữ việc cho một nửa số giáo viên tiếng Anh trên thế giới .
Lỗi 2: "I've been learning English since three years." Đứa em của lỗi một, và là lỗi sửa nhanh nhất trong danh sách: since chỉ vào một điểm bắt đầu (since 2023), for đo một khoảng dài (for three years). Ba năm không phải một điểm trên lịch nào cả, nên không đi với since. Năm phút với bài since vs for và lỗi này biến mất vĩnh viễn , một món hời lớn hơn hầu hết những gì tiếng Anh mang lại.
Lỗi 3: "I did a mistake." Không, bạn không do nó. Bạn đã made một lỗi, và giờ thì bạn đã thôi mắc lỗi đó. Make và do chia lãnh thổ theo thói quen chứ không theo logic (make a decision, do homework, make money, do the dishes), và chính vì vậy quy tắc bạn được dạy cứ làm bạn thất vọng. Bài make vs do nói thẳng nên học thế nào, còn hai bài về cụm từ kết hợp (25 cụm từ với make, 25 cụm từ với do) đưa ra các tổ hợp thật, theo nhóm chủ đề, sẵn sàng để nói.
Lỗi 4: "Can you explain me this?" Mọi từ đều đúng, thứ tự thì sai: explain không đi thẳng với người nghe mà luôn phải qua to: explain this to me. Sự nhầm lẫn này hoàn toàn dễ hiểu (tell me dùng được, vậy sao explain me thì không?), và đây là một trong khoảng một tá động từ có cấu trúc riêng, phản bội người học đúng kiểu này: listening TO music, waiting FOR you, discussing (không có giới từ gì cả ) the project. Bài về cấu trúc động từ xếp tất cả chúng vào hai nhóm và chỉ bạn cách tìm ra bốn động từ riêng của mình.
Lỗi 5: "I'm boring" (khi bạn muốn nói bored). Lỗi làm chính người nói bị xúc phạm. Dạng -ed là cảm giác bên trong bạn (I'm bored); dạng -ing là nguyên nhân (the film is boring). Nói "I'm boring" là bạn vừa báo rằng người ta ngủ gật khi bạn nói chuyện. Bài -ed/-ing có mười cặp từ quan trọng và câu chuyện về một học viên đã làm cả lớp cười suốt một phút trọn vẹn , rồi không bao giờ mắc lỗi đó nữa.

Lỗi 6: "Can you give me an advice?" Hợp lý, có logic, và chưa bao giờ đúng một lần nào trong lịch sử tiếng Anh, vì advice được xếp vào nhóm chất liệu, như nước: some advice, a piece of advice, không bao giờ an advice hay advices. Cùng họ: information, furniture, news (đi với IS), homework, và phần còn lại của danh sách VIP trong bài về danh từ đếm được và không đếm được, cùng chiếc ổ chuyển đổi thần kỳ (a piece of) biến "chất liệu" trở lại thành từng món một cách hợp lệ.
Lỗi 7: "I'm in the bus." Bạn ở on xe buýt, cũng như mọi người trên mọi chuyến tàu, máy bay, thuyền và xe đạp; chỉ ô tô và taxi mới dùng in. Giới từ chỉ nơi chốn chạy theo một mẹo máy quay (in cho bên trong, on cho bề mặt, at cho điểm) cộng với một danh sách ngắn các ngoại lệ, và bài in/on/at cho nơi chốn sẽ gỡ viên sỏi khỏi chiếc giày của bạn . Bài song sinh về thời gian (in July, on Monday, at 8pm) lo nốt nửa còn lại của chuyện các từ nhỏ.
Lỗi 8: "Where you are going?" Mọi từ đều đúng, chỉ thiếu bước đảo. Câu hỏi tiếng Anh đưa trợ động từ lên phía trước chủ ngữ (Where are you going?), và khi không có trợ động từ, chúng thuê một cái đặc biệt: Do you like coffee? Did they leave? (trợ động từ mang thì, nên không bao giờ là "did you went"). Bài về trật tự từ trong câu hỏi có hệ thống hai nhánh, mười khung câu đã đảo sẵn bao phủ phần lớn cuộc sống hằng ngày , và cái bẫy tàn nhẫn của câu hỏi lồng đang chờ ở B2.
Lỗi 9: "This one is more better." Hai chiếc mũ trên một cái đầu. -Er và more làm cùng một việc, và mỗi tính từ chỉ có đúng một: better, cheaper, more expensive. Tính từ ngắn tự lo cho mình; tính từ dài thuê more; bốn kẻ nổi loạn nổi tiếng (better, worse, further, less) có dạng riêng . Bài về so sánh hơn có quy tắc một chiếc mũ, các chi tiết chính tả, và cái bẫy than/that/then đi kèm chủ đề này.

Lỗi 10: "People is strange." People khoác bộ đồ số ít lên một cơ thể số nhiều: people ARE, luôn luôn, cũng như the police are và one person thành two people (persons chỉ dùng cho thang máy và thám tử). Bài về số nhiều có đủ cả bộ ba, cùng những nhóm từ đã sống sót cả nghìn năm (children, feet, mice) mà quy tắc thêm s chưa bao giờ chinh phục được .
02 · Một thói quen đứng sau cả mười lỗi
Một thói quen đứng sau cả mười lỗi
Giờ hãy cùng tôi đếm một việc. Trong mười lỗi trên, có bao nhiêu lỗi bạn đã biết là sai?
Hãy thành thật. Với phần lớn người đọc từ B1 trở lên, câu trả lời nằm đâu đó giữa sáu và mười . Có lẽ bạn đã được dạy quy tắc thì hiện tại hoàn thành, tới bốn lần. Có lẽ bạn biết advice là danh từ không đếm được; có người đã sửa cho bạn một lần, có thể hai. Có khi ngay chiều nay bạn đã làm tốt bài trắc nghiệm về từng mục ở trên, một cách thoải mái. Vậy mà các lỗi vẫn xuất hiện khi bạn thực sự mở miệng nói, nghĩa là cả danh sách này lâu nay chẩn đoán sai vấn đề. Đây chưa bao giờ là mười lỗ hổng kiến thức.
Hãy nhìn lại danh sách từ góc đó, và bạn sẽ thấy mọi thứ gộp lại thành một. "I saw it yesterday", "for three years", "made a mistake", "explain it to me", "I'm bored", "some advice", "on the bus", "where are you going", "much better", "people are": mỗi cách sửa là một cụm từ dài hai đến bốn từ, và mỗi lỗi xảy ra vì, ở tốc độ nói , không có mảnh nào lắp sẵn để chộp lấy, nên não bạn lắp một mảnh ngay lúc đó, theo bản thiết kế của tiếng mẹ đẻ, rồi đưa ra một câu "hàng nhập khẩu". Những lỗi này không phải là thất bại của việc học. Chúng là âm thanh của việc lắp câu ngay lúc đang nói, đúng thứ mà chiến lược chính của blog này muốn thay thế: cụm từ thay cho những quy tắc đơn độc (lập luận đầy đủ nằm trong bài chính về cụm từ), được nhớ lại và nói thành tiếng theo lịch ôn cách quãng cho đến khi chúng đến nhanh hơn việc tự lắp câu (bài về ôn cách quãng có cơ chế, còn bài về tiếp thu ngữ pháp giải thích vì sao biết và làm nằm ở hai hệ thống trí nhớ hoàn toàn khác nhau).

Điều đó đổi cách ta dùng danh sách này. Đừng học nó. Hãy cài nó vào đầu. Mười lỗi, mười cụm từ đúng, mỗi cụm từ nói thành tiếng trong một câu thật về chính đời bạn, mỗi cụm từ được ôn lại vào ngày mai, ba ngày sau, tuần sau. Mười mục là một dự án hoàn toàn thực tế (bài chính về số từ mỗi ngày giải thích vì sao con số nhỏ thắng), và không như hầu hết các danh sách mười mục trên mạng, danh sách này đã được chín năm dạy học chọn sẵn: đúng mười lỗi ít công sửa nhưng thấy rõ hiệu quả nhất trong tiếng Anh trung cấp.
03 · Thử ngay hôm nay
Thử ngay hôm nay
Đây là mười cụm từ của bạn, gom ở một chỗ, sẵn sàng cho thói quen luyện tập. Nói mỗi cụm từ thành tiếng hai lần, rồi thêm một lần nữa trong một câu thật của riêng bạn:
- I saw it yesterday.
- I've been learning English for three years. (Hãy đổi con số. Và hãy tự hào về nó.)
- I made a mistake.
- Can you explain it to me?
- I'm so bored.
- Let me give you some advice.
- I'm on the bus.
- Where are you going?
- This one's much better.
- People are strange. (Cũng là tên một bài hát hay.)
Mười cụm từ, năm phút, lịch ôn đã đặt xong. Đó là toàn bộ bài tập , và cũng đáng nói nó thay cho cái gì: không phải mười bài ngữ pháp, không phải mười tờ bài tập, mà là những năm tháng mười lỗi nhỏ này sẽ lặng lẽ đánh dấu tiếng Anh của bạn là chưa hoàn chỉnh.
04 · Cùng mười lỗi ở mọi nơi, có lý do cả
Cùng mười lỗi ở mọi nơi, có lý do cả
Quay lại người Brazil, người Ba Lan và học viên Việt Nam trong lớp học ngày thứ Ba của tôi, cả ba cùng nói ra một câu giống nhau trong vòng hai mươi phút. Tôi đã nói sự giống nhau đó là điều quan trọng nhất ở đây, và giờ bạn thấy vì sao: mười lỗi này phổ biến khắp nơi vì phương pháp tạo ra chúng cũng phổ biến khắp nơi. Quy tắc được giải thích, từ được liệt kê, cụm từ không bao giờ được cài, việc nhớ lại không bao giờ được lên lịch. Đổi phương pháp thì không cần chống từng lỗi một ; chúng đơn giản là không còn được sinh ra nữa.
Vậy hãy lấy mười cách sửa; chúng là của bạn, và chúng nhanh. Nhưng nếu bạn chỉ mang đi một điều từ bài này, hãy mang thói quen nằm bên dưới : bất cứ điều gì bạn học tiếp trong tiếng Anh, hãy học nó như một cụm từ nói thành tiếng, và ôn lại nó trước khi nó phai. Làm vậy, và lỗi thứ mười một, dù nó là gì, sẽ không bao giờ xuất hiện .

WordCat là thói quen đó, được làm thành ứng dụng: cụm từ đúng theo trình độ của bạn, nhớ lại bằng cách nói thành tiếng, lịch ôn cách quãng đã có sẵn. Dùng thử tại wordcat.app.
Đọc tiếp:
- "I'm Boring" and Other Ways You're Accidentally Insulting Yourself
- Stop Saying "More Better": Comparatives Done Right
- "Persons"? "Peoples"? The Plurals English Refuses to Make Easy
- The Perfectionist's Guide to Making More Mistakes
- Lend vs Borrow: Who Has the Money?
- Lose vs Loose (and Why Spellcheck Won't Save You)
- Used To vs Be Used To vs Get Used To
- Actually, "Actually" Doesn't Mean What You Think
Key phrases
56Take the chunks with you
Words + collocations + honest grading = real progress.
- write this list in my sleep viết danh sách này trong lúc ngủ
- the strange, comforting truth about sự thật lạ lùng mà dễ chịu về
- the most important fact điều quan trọng nhất
+ 53 more