Say vs tell vs speak vs talk: bốn động từ, một cách sửa
Một học viên bắt đầu: "My boss said me that..." và trong đầu thầy cô vang lên một tiếng chuông báo động nhỏ. Bốn động từ, một lỗi dai dẳng, và một mẫu duy nhất để sửa.

Plate IA learner clutches one parcel while two almost identical delivery workers crowd in and reach for it at the same time.
Đây là một bi kịch nhỏ xảy ra trong lớp tiếng Anh mỗi ngày. Một học viên muốn chia sẻ điều gì đó. Họ bắt đầu: "My boss said me that..." và một tiếng chuông báo động nhỏ vang lên trong đầu thầy cô. Hoặc: "He told that he was busy." Hoặc câu tôi mê nhất, mớ hỗn loạn tuyệt đẹp của "Can I say you something?"
Bốn động từ. Tất cả đều về lời nói thoát ra khỏi miệng. Tất cả, trong nhiều ngôn ngữ, đều được dịch bằng một hoặc hai động từ. Còn tiếng Anh, hào phóng như mọi khi, quyết định bạn cần bốn, mỗi từ có luật riêng về thứ đi sau nó. Chẳng lạ gì chúng nhập nhằng với nhau .
Nếu bạn hay lẫn mấy từ này, chào mừng bạn. Bạn không đơn độc, và thật lòng thì đây là một trong những lỗi dễ tha thứ nhất trong tiếng Anh, vì nghĩa của chúng thật sự gần như giống hệt nhau. Thứ khác nhau là ngữ pháp xung quanh. Tôi dạy tiếng Anh hơn chín năm, và tôi có thể báo ngay tin tốt: bạn không cần bốn bộ quy tắc. Bạn cần một câu ghi nhớ và một vài cụm từ. Ta xử lý cho xong hẳn nhé.
01 · Ý chính
Ý chính
Quên định nghĩa trong từ điển đi. Đây là phiên bản thực dụng:
Câu đó làm được phần lớn công việc, nhưng giá trị thật nằm ở thứ đi sau mỗi động từ. Vậy đây là cơ chế thật sự:
- She told me the news. (Người đứng ngay sau tell. Bắt buộc.)
- She said the news was good. (Không có người. Say thấy ổn khi đứng một mình.)
Đó là cốt lõi của cả chủ đề. "She said me" sai vì say không nhận người đi trực tiếp sau nó. "She told that..." sai vì tell cô đơn nếu thiếu người. Sửa hai lỗi đó là bạn đã sửa 80% cả chủ đề này trước khi uống xong tách cà phê.
Speak và talk thì sao? Chúng là cặp dễ . Cả hai mô tả bản thân hành động giao tiếp, không phải nội dung. Talk là từ hằng ngày, speak là người anh em hơi trang trọng hơn, và phần lớn thời gian bạn đổi chúng cho nhau mà chẳng ai nhận ra.

02 · Ví dụ từ cuộc sống thật
Ví dụ từ cuộc sống thật
Ví dụ 1: Truyền đạt tin nhắn ở chỗ làm.
- The boss said the meeting was cancelled.
- The boss told us the meeting was cancelled.
- The boss spoke for an hour anyway. Nobody knows why.
Cùng một sự việc, ba động từ. Said + nội dung. Told + những người nghe. Spoke + hoạt động (và nỗi khổ của người nghe).
Ví dụ 2: Một cuộc cãi nhau ở nhà.
- I said sorry. Twice.
- I told her I was wrong.
- We talked about it for an hour, and now we're fine.
Ví dụ 3: Ngôn ngữ. Cái này luôn thuộc về speak:
- She speaks three languages.
- Do you speak English? (You do. You're reading this.)
Không ai "talks French" hay "says German". Ngôn ngữ là lãnh địa của speak, hết chuyện.
Ví dụ 4: Điện thoại.
- Can I speak to the manager, please? (Trang trọng, kinh điển.)
- I need to talk to you about something. (Thông thường, và hơi đáng ngại. Câu này đã làm mọi người trên đời hoảng.)
Để ý cả hai đều có to trước người. Với speak và talk, người cần một cây cầu nhỏ: speak to, talk to, talk with. Chỉ tell nhận người mà không cần cầu.
03 · Các mẹo ghi nhớ
Các mẹo ghi nhớ
Mẹo 1: Tell cần một mục tiêu
Tell giống như ném bóng. Bạn không thể chỉ ném ; bạn ném to someone (cho ai đó), và với tell, người đó đến ngay: tell me, tell him, tell your mother. Nếu bạn đã nói tell mà từ kế tiếp không phải một người, có lẽ đã có gì đó sai. Trong khi đó say giống như nói với cả căn phòng. Lời nói quan trọng , mục tiêu thì tùy ý (và nếu thêm, nó cần to: "she said to me", đúng nhưng nặng nề hơn, nên phần lớn thời gian cứ dùng tell me).
Mẹo 2: Bảng tra nhanh các cách nói cố định
Có những tổ hợp từ đơn giản là đã "kết hôn" với nhau, và khi học chúng như những cụm từ, bạn khỏi phải chọn nữa:
- say: say hello, say goodbye, say sorry, say something, say nothing, you can say that again
- tell: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke, tell the difference, tell the time
- speak: speak English, speak up, speak your mind, generally speaking
- talk: talk about, talk nonsense, small talk, talk it over
Nhìn hàng của tell. Sự thật, lời nói dối, câu chuyện, câu đùa. Tell sở hữu tất cả nội dung kinh điển của hội thoại giữa người với người, kể cả khi không có người ("stop telling lies" vẫn ổn). Đừng suy luận. Đây là các cụm từ kết hợp, những cặp từ đi cùng nhau, và ta học chúng bằng cách gặp chúng, không phải bằng logic. Nói to mỗi hàng hai lần là bạn đã làm nhiều hơn một giờ học quy tắc.
Mẹo 3: Khi nào speak và talk thật sự khác nhau (hiếm khi)
Nếu bạn đang phỏng vấn xin việc hay phàn nàn ở khách sạn, speak nghe chỉn chu hơn một chút. Với bạn bè, dùng talk. Nếu bạn chọn "sai", cái giá phải trả bằng không. Đây là góc duy nhất của tiếng Anh mà tôi chính thức cho phép bạn thôi lo lắng.

04 · Sắc thái (cố ý nói ngắn)
Sắc thái (cố ý nói ngắn)
Vài chú thích thật lòng. Thứ nhất, câu tường thuật rất thích các động từ này , và ở đó quy tắc vẫn như vậy: "He said (that) he was tired" nhưng "He told me (that) he was tired." Cùng cơ chế, không cần học gì mới. Thứ hai, tell có mặt hách dịch của nó: tell someone to do something ("She told me to wait") là cách tiếng Anh tường thuật một chỉ thị . Và thứ ba, đúng vậy, thỉnh thoảng bạn sẽ nghe người bản xứ phá các mẫu này trong tiếng lóng. Người bản xứ rồi cũng phá mọi thứ. Hãy học dạng chuẩn; nó đúng ở khắp nơi, từ phòng thi đến sân bay.
Mọi thứ ngoài ra chỉ là chuyện vặt trong từ điển. Giờ bạn đã biết những phần xuất hiện trong hội thoại thật.
05 · Những lỗi thường gặp
Những lỗi thường gặp
Lỗi 1: "He said me that he was busy." Say từ chối người đi trực tiếp. Hoặc He told me he was busy, hoặc He said he was busy. Khi phân vân , nếu có người thì hãy chọn tell.
Lỗi 2: "She told that she would come." Tell thiếu người là một câu có lỗ hổng . She told me/us/them that she would come. Không có người? Đổi động từ : She said that she would come.
Lỗi 3: "Can I say you something?" Một bản dịch từng chữ từ một số ngôn ngữ, và trong tiếng Anh luôn sai. Cụm từ đúng là Can I tell you something? Hãy học nó như một khối cố định.
Lỗi 4: "He speaks lies" / "She talked me the story." Các cách nói cố định thuộc về chủ của chúng: tell lies, tell a story. Đó là lý do Mẹo 2 tồn tại. Các cụm từ quyết định thay, nên bạn không phải quyết.
Hãy dịu dàng với bản thân trong tất cả những lỗi này. Chúng là lỗi dịch, không phải lỗi tư duy, và chúng tan nhanh khi các cụm từ dọn vào.

06 · Thử ngay hôm nay
Thử ngay hôm nay
Năm chỗ trống, bốn động từ. Đáp án ở cuối bài.
1. Wait, I need to _______ you something important. 2. She didn't _______ a word during the whole meeting. 3. Could I _______ to whoever is in charge, please? 4. We stayed up all night just _______ about life. 5. My grandfather loved _______ stories about his village.
Và một bước hành động : từ Mẹo 2, chọn hàng của động từ bạn hay lẫn nhất, và nói to tất cả cụm từ của nó ba lần trong hôm nay. Ngày mai, hãy bắt quả tang bản thân một lần ngoài đời khi chọn giữa các động từ này, và để ý câu hỏi nhỏ: có người hay không có người? Một lần bắt quả tang đáng giá hơn mười bài tập.
07 · Bốn động từ, một thói quen
Bốn động từ, một thói quen
Quay lại bi kịch lớp học đó: "My boss said me that..." Giờ bạn nghe ra nó sai ở đâu, nghĩa là bạn đã đi được phần lớn chặng đường để không bao giờ nói câu đó nữa. Chặng đường còn lại không phải là thêm quy tắc. Đó là vài cụm từ (tell me, say sorry, speak English, talk about it) lặp đi lặp lại cho đến khi động từ đúng đến trước cả ý nghĩ.
Bốn động từ cho một hoạt động đơn giản của con người , nói thật thì , là nhiều hơn bất kỳ ngôn ngữ nào thực sự cần. Nhưng tiếng Anh không được thiết kế. Nó tích tụ , như cái ngăn kéo trong bếp nhà bạn với pin và những chiếc chìa khóa bí ẩn. Bạn không sắp xếp ngăn kéo đó bằng logic. Bạn chỉ học mỗi thứ nằm ở đâu.
Đáp án: 1. tell 2. say 3. speak 4. talking 5. telling
WordCat dạy say, tell, speak và talk trong chính các cụm từ thật của chúng, rồi ôn cách quãng để động từ đúng trở thành phản xạ. Dùng thử tại wordcat.app.
Đọc tiếp:
08 · Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi thường gặp
Nói "She said to me" trong tiếng Anh có đúng không?
Có, "She said to me" đúng, nhưng "She told me" thường tự nhiên hơn. Dùng say để nêu lời nói hoặc nội dung, và dùng tell khi có một người đứng ngay sau động từ.
Tôi nên nói "tell me to wait" hay "say me to wait"?
Hãy dùng "tell me to wait". Tiếng Anh dùng tell someone to do something khi thuật lại một chỉ thị, nên "She told me to sit down" là đúng. "Say me to wait" không phải tiếng Anh chuẩn.
Có thể dùng speak hoặc talk cho một ngôn ngữ không?
Dùng speak cho ngôn ngữ, như "I speak Spanish" hay "Do you speak English?". Đừng nói "I talk Spanish" hay "I say Spanish" trong tiếng Anh chuẩn.
Vì sao ta nói "tell a story" nhưng "say something"?
"Tell a story" và "say something" là những tổ hợp cố định trong tiếng Anh. Tốt nhất hãy học chúng như những cụm từ, vì lựa chọn không phải lúc nào cũng dựa trên một quy tắc đơn giản.
"Talk to" có đúng hơn "speak to" không?
Cả "talk to" lẫn "speak to" đều đúng khi bạn nói chuyện với một người. Talk to phổ biến hơn trong hội thoại hằng ngày, còn speak to có thể nghe trang trọng hơn một chút.
09 · Nguồn
Nguồn
- Cambridge Dictionary — SAY nhắm vào lời nói. TELL nhắm vào người nghe. SPEAK và TALK mô tả hoạt động nói
- Cambridge Dictionary — She told me the news. (Người đứng ngay sau tell. Bắt buộc.)
- Cambridge Dictionary — She said the news was good. (Không có người. Say thấy ổn khi đứng một mình.)
- Oxford Learner’s Dictionaries — "She said me" sai vì say không nhận người đi trực tiếp sau nó. "She told that..." sai vì tell cô đơn nếu thiếu người
Key phrases
39Take the chunks with you
Words + collocations + honest grading = real progress.
- goes off in the vang lên trong
- No wonder they blur together chẳng lạ gì chúng nhập nhằng
- sort this out for good xử lý cho xong hẳn
+ 36 more