Các cụm từ để nói chuyện xã giao: nghe tự nhiên ở nơi làm việc
Sáng thứ Hai, bếp văn phòng, bạn đứng chờ máy pha cà phê. Một đồng nghiệp quay sang bạn. Cảnh này làm nhiều học viên sợ hơn cả kỳ thi.

Plate IA skilled professional climbs six floors rather than share a lift with a colleague.
Đây là một tình huống làm nhiều học viên của tôi sợ hơn cả kỳ thi. Sáng thứ Hai. Bạn đứng trong bếp văn phòng, chờ máy pha cà phê . Một đồng nghiệp bước vào, một người dễ mến. Và giờ có mười một giây phải lấp đầy, bằng tiếng Anh, mà chẳng có chuyện gì để nói.
Thuyết trình ư? Bạn chuẩn bị trước được. Họp ư? Có chương trình họp. Nhưng nói chuyện xã giao là tiếng Anh không kịch bản, không báo trước, và không có nội dung rõ ràng, nên nó mới làm cả những người vốn rất có năng lực phải sợ. Một học viên của tôi, là kỹ sư cao cấp chuyên đàm phán hợp đồng bằng tiếng Anh, từng kể chị luôn đi cầu thang bộ để khỏi phải nói chuyện trong thang máy. Cầu thang bộ. Sáu tầng.
Nếu bạn cũng vậy thì chào mừng bạn. Để tôi nói cho bạn nghe một bí mật làm thay đổi mọi thứ : nói chuyện xã giao chỉ trông như không có kịch bản. Người bản xứ không ứng biến trong căn bếp đó. Họ đang ghép lại khoảng bốn mươi cụm từ làm sẵn mà ngày nào họ cũng dùng, chỉ đổi thứ tự một chút, trong lúc nghĩ về bữa trưa. Nói chuyện xã giao không phải bài kiểm tra sáng tạo. Nó là một màn trình diễn theo sổ tay câu mẫu, và hôm nay bạn có cuốn sổ đó: hai mươi mốt cụm từ, năm nhóm, mỗi nhóm cho một giai đoạn của cuộc trò chuyện, từ lời chào đến lúc thoát ra.
01 · Ý chính
Ý chính
Một lời dặn trước khi vào phần chính, vì đó là cả phương pháp:
Ghép từng chữ chính là nguyên nhân của cơn hoảng loạn rất điển hình khi nói chuyện xã giao: chủ đề thì chẳng có gì, áp lực thời gian thì rất lớn, mà não bạn lại đang cố ghép ngữ pháp ngay tại chỗ để nói về thời tiết. Cụm từ bỏ hẳn bước ghép đó. Câu bật ra đã được lắp sẵn , và điều đó giúp não bạn có được hai giây rảnh cần thiết để nghĩ xem nói gì tiếp theo. Toàn bộ mẹo để nói chuyện xã giao nghe trôi chảy chỉ có vậy: nó không được làm từ nội dung thông minh. Nó được làm từ lớp bao bì nhanh và quen thuộc bọc quanh nội dung bình thường.
Được rồi. Cuốn sổ câu mẫu đây.
02 · Nhóm 1: Mở lời (Bước vào cuộc trò chuyện)
Nhóm 1: Mở lời (Bước vào cuộc trò chuyện)
Những tay nắm cửa của cuộc trò chuyện. Bạn chỉ cần đúng những câu này, không cần thêm.
- How's it going? – Câu mở lời dùng ở đâu cũng được. Câu trả lời mong đợi: ngắn và hơi tích cực. Không ai muốn nghe bệnh án của bạn bên máy pha cà phê. "Good, thanks. You?"
- How was your weekend? – Đây là cụm từ chuẩn của sáng thứ Hai. Hãy học luôn câu sinh đôi của nó cho thứ Sáu: Any plans for the weekend?
- Busy day? – Hai từ, dùng lại vô tận, văn phòng nào trên đời cũng dùng được.
- I can't believe this weather. – Đúng vậy, thời tiết. Chuyện này sáo mòn vì nó hiệu quả: là chuyện chung của mọi người, an toàn, lúc nào cũng có sẵn. Cách nói quan trọng hơn nội dung.
Một lời thú nhận nhỏ của người dạy: câu trả lời quan trọng hơn câu hỏi. Tối Chủ nhật, hãy chuẩn bị sẵn hai câu tóm tắt cuối tuần của riêng bạn ("Pretty quiet, we took the kids swimming. How about yours?"), và câu mở lời sáng thứ Hai sẽ không còn là bài kiểm tra bất ngờ .
03 · Nhóm 2: Đáp lại (Nhóm quan trọng nhất)
Nhóm 2: Đáp lại (Nhóm quan trọng nhất)
Đây là điều không ai nói với người học : khi nói chuyện xã giao, những tiếng đáp lại lúc bạn nghe CHÍNH LÀ phần của bạn trong cuộc trò chuyện. Nắm vững năm câu này là bạn có thể qua cả buổi trò chuyện mà hầu như không phải tự nói câu nào. Tôi không đùa đâu. Đây là nhóm giá trị nhất trong bài.
- Oh nice! – Câu đáp tích cực dùng cho mọi dịp.
- That sounds great. – Mạnh hơn một chút. Còn có That sounds exhausting, That sounds stressful để bày tỏ sự thông cảm. Khung that sounds + adjective là một cái máy: cho vào đó bất kỳ tính từ nào bạn biết.
- No way! – Ngạc nhiên, vui mừng, không tin nổi. Thân thiện, thân mật, đâu cũng dùng.
- Oh, that's a shame. – Câu đáp nhẹ nhàng chuẩn cho tin xấu nhỏ (kế hoạch bị hủy, mưa giữa buổi tiệc nướng). Với tin xấu thật sự, dùng I'm so sorry to hear that. Đừng lẫn hai câu này: tin nặng hay nhẹ là khác nhau.
- I know, right? – Đồng ý đầy hào hứng. Giống như gật đầu bằng cả người.
Hãy để ý những câu này làm gì: chúng trao lượt nói thẳng lại cho người kia, và thật tuyệt là họ thường nói tiếp. Những người nói chuyện xã giao giỏi nhất mà tôi biết phần lớn là những "người đáp lại chuyên nghiệp".

04 · Nhóm 3: Giữ cho câu chuyện tiếp tục (Những chiếc gậy tiếp sức)
Nhóm 3: Giữ cho câu chuyện tiếp tục (Những chiếc gậy tiếp sức)
Khi sắp rơi vào im lặng, một trong những câu này giữ cho câu chuyện tiếp tục mà gần như không tốn sức.
- What about you? – Câu hữu ích nhất trong cả bài này. Bạn vừa trả lời gì cũng được, cứ ném lại cho họ. Nó lịch sự, ai cũng mong đợi, và giảm một nửa khối lượng nói của bạn.
- How come? – Một chữ "tại sao?" thân thiện, thoải mái, mời người ta kể chuyện. "I'm avoiding coffee this month." "How come?" Và giờ họ là người nói. Tuyệt.
- Really? I didn't know that. – Cho thấy bạn quan tâm, xin nghe thêm, mà không đòi hỏi gì ở bạn.
- Speaking of which... – Công cụ đổi chủ đề chuyên nghiệp. Ai đó nhắc đến kỳ nghỉ, bạn nói "Speaking of which, did you hear the office is closed on the 24th?" và bạn đã lái cuộc trò chuyện như một nhà ngoại giao.
05 · Nhóm 4: Nói về bản thân (Nội dung tối thiểu đủ dùng)
Nhóm 4: Nói về bản thân (Nội dung tối thiểu đủ dùng)
Rốt cuộc bạn cũng phải nói gì đó. Những khung câu này giúp bạn nói "gì đó" ấy mà không tốn sức.
- Not much, just... – Câu trả lời chuẩn cho "what's new?": "Not much, just trying to survive this project." Khiêm tốn, tự nhiên, không dẫn đến chuyện gì khó.
- I've been meaning to... – Có ngay chuyện gần gũi để nói: "I've been meaning to try that new lunch place." Người bản xứ nói câu này suốt, thường là về những việc họ sẽ không bao giờ làm.
- To be honest,... – Cách tự nhiên để làm nhẹ ý kiến của bạn: "To be honest, I'm ready for Friday." Khi nói chuyện xã giao, người ta rất thích than nhẹ về những chuyện ai cũng gặp; đó là gắn kết, không phải tiêu cực.
- ...which is nice. / ...which is a bit annoying. – Phần đuôi nêu cảm nhận, làm một thông tin bình thường nghe thành chuyện trò: "The new system saves me an hour a day, which is nice."
06 · Nhóm 5: Rời đi (Đi mà không thô lỗ)
Nhóm 5: Rời đi (Đi mà không thô lỗ)
Phần người học sợ thứ nhì: làm sao để dừng lại? Tiếng Anh có những cụm từ rời đi theo nghi thức , và ai cũng nhận ra đó là cách lịch sự để báo sắp kết thúc. Dùng chúng không hề bất lịch sự. Không dùng mới là lý do bạn bị kẹt bên máy pha cà phê chín phút.

- Anyway... – Nói kèm một hơi thở nhẹ, chỉ một từ này đã báo "ta kết thúc thôi" ở mọi văn phòng trong thế giới nói tiếng Anh. Gần như một thông báo pháp lý .
- I'd better get going. – Hoặc người anh em của nó, I'd better get back to it. Đi vì công việc thì không ai phật lòng.
- It was great catching up. – Lời kết ấm áp. Với người bạn hầu như chưa nói chuyện, Good chatting with you làm cùng việc đó chỉ với bốn từ.
- Say hi to the team for me. – Hoặc gia đình, hoặc bất kỳ ai phù hợp. Một món quà chia tay thân thiện chẳng tốn gì.
Câu rời đi trọn vẹn khi ghép lại: "Anyway, I'd better get back to it. Great catching up!" Mười từ, hoàn toàn tự nhiên, thoát êm. Chị kỹ sư hay đi cầu thang bộ mà tôi kể đã nói rằng chỉ riêng cụm từ này đã đưa chị quay lại thang máy.
07 · Cách học (Kế hoạch tập dượt)
Cách học (Kế hoạch tập dượt)
Hai mươi mốt cụm từ, năm ngày, mỗi ngày một nhóm. Đọc to nhóm đó hai lần, rồi đóng trang lại và diễn từng cụm từ trong một cảnh nhỏ do bạn tưởng tượng. Hãy thật sự tưởng tượng căn bếp. Hãy thật sự nói "How was your weekend?" với cái ấm đun nước. Làm vậy thấy thật vô lý, nhưng chính cách luyện đó mới dùng được ngoài đời thật, vì nói chuyện xã giao là kỹ năng nói và giao tiếp xã hội, còn đọc thầm không luyện được phần nào trong hai phần đó. Rồi mỗi sáng ôn lại nhóm hôm qua trong ba mươi giây trước khi học nhóm mới. Đến tuần sau, cuốn sổ câu mẫu đã được cài xong. (Vì sao lại ôn cách quãng như vậy? Có cả một bài riêng về chuyện này. Nói ngắn gọn: trí nhớ của bạn tính theo lịch ôn, không tính theo công sức.)

Một lưu ý thật lòng về văn hóa, nhân tiện đang nói : mỗi nơi coi trọng việc nói chuyện xã giao một khác. Ở một số nước nó như không khí để thở; ở nơi khác nó chỉ là tiếng ồn, và nếu bạn thấy nó giả tạo thì đó là khác biệt văn hóa thật sự, không phải khuyết điểm của riêng bạn. Nhưng ở nơi làm việc nói tiếng Anh, những cuộc trao đổi nhỏ này là cách xây dựng lòng tin giữa các cuộc họp, nên hãy coi các cụm từ là dụng cụ nghề nghiệp. Bạn không cần phải yêu máy pha cà phê. Bạn chỉ cần vượt qua nó một cách thân thiện.
08 · Những lỗi thường gặp
Những lỗi thường gặp
Lỗi 1: Trả lời "How's it going?" bằng thông tin thật. Nó là một lời chào đội lốt câu hỏi. "Good, thanks. You?" Cuộc trò chuyện thật, nếu có, đến sau.
Lỗi 2: Chuẩn bị chủ đề thay vì cụm từ. Người học học thuộc tin tức rồi vẫn đứng hình, vì nút thắt chưa bao giờ là nội dung. Đó là lớp bao bì. Hãy chuẩn bị các câu đáp và khung câu; nội dung thì nằm la liệt khắp nơi.
Lỗi 3: Bỏ qua các cụm từ để rời đi. Không có chúng, bạn hoặc đứng lì khó xử hoặc bỏ đi đột ngột, và cách nào cũng khiến người ta nhớ. Anyway... chỉ có một từ. Hãy học nó trước.
Lỗi 4: Học thầm. Hai mươi mốt cụm từ đọc thầm tạo ra một người nhận ra các câu xã giao rất giỏi mà vẫn đi cầu thang bộ. Hãy nói to, theo từng cảnh, với cái ấm đun nước. Ấm nước không phán xét.
09 · Thử ngay hôm nay
Thử ngay hôm nay
Hãy soạn kịch bản cho lần gặp thật tiếp theo của bạn, ngay bây giờ, nói to: một câu mở lời, một câu đáp, một what about you?, một câu rời đi. Diễn cả cảnh sáu mươi giây hai lần, đóng cả hai vai; giọng hề thì tùy bạn nhưng rất nên dùng.
Rồi ngày mai, dùng đúng một cụm từ ngoài đời thật. Chỉ một. "How was your weekend?" với một đồng nghiệp. Hãy để ý rằng họ trả lời, rằng cỗ máy chạy, rằng chẳng có gì bốc cháy . Một lần thành công đó sẽ giúp bạn bớt sợ nhiều hơn cả bài này, vì nỗi sợ chưa bao giờ nằm ở tiếng Anh. Nó nằm ở trang giấy trắng , và giờ bạn không còn trang giấy trắng nào nữa.
10 · Mười một giây, đã lấp đầy
Mười một giây, đã lấp đầy
Quay lại bếp văn phòng, sáng thứ Hai, người đồng nghiệp, mười một giây. Giờ hãy nhìn xem: "Morning! How was your weekend?" đáp lại, "what about you?", đáp lại lần nữa, "Anyway, I'd better get back to it. Great catching up." Giây nào cũng đầy, không phải ứng biến gì, và cả màn trình diễn làm từ những mảnh bạn sẽ nắm chắc trước thứ Sáu.

Nói chuyện xã giao chưa bao giờ là bài kiểm tra sự sáng tạo tiếng Anh của bạn. Nó là một nghi thức , và nghi thức là thứ dễ học nhất trong mọi ngôn ngữ , vì lần nào cũng giống nhau. Người bản xứ không giỏi ứng biến hơn bạn. Họ chỉ thôi ứng biến từ nhiều năm trước.
WordCat dạy những cụm từ chức năng như thế này trong các đoạn hội thoại tự nhiên đúng trình độ của bạn , rồi giãn cách các lần ôn cho đến khi chúng tự bật ra . Dùng thử tại wordcat.app.
Đọc tiếp:
Key phrases
48Take the chunks with you
Words + collocations + honest grading = real progress.
- Here's a situation that Đây là một tình huống mà
- takes the stairs đi cầu thang bộ
- let me tell you để tôi nói cho bạn nghe
+ 45 more